فلسفه هنر از نگاهي عاميانه(قسمت اول)

< SPAN>

قسمت دوم:

*امّا اگر حلقه ابزار است، ابزار چه کاریست؟

اشاره: در سپتامبر 2000 میلادی، بزرگترین گردهمایی رهبران جهان در تاریخ با عنوان «نشست هزاره» برگزار شد. برآیند نشست، تصویب بیانیه هزاره بود که ملّتهای شرکت کننده را متعهّد می­ساخت در پرتو همکاری­های جهانی برای تحقّق آرمان­های توسعه­ی هزاره سوم به پاخیزند. این آرمانها عبارتند از: 1) ریشه­کن کردن فقرمطلق و گرسنگی 2)دستیابی به آموزش ابتدایی همگانی در جهان 3)ترویج برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان 4)کاهش میزان مرگ­ومیر کودکان 5) بهبود تندرستی مادران 6) مبارزه با ایدز، مالاریا و دیگر بیماریها 7) تضمین پایداری زیست محیطی 8) ایجاد مشارکت جهانی برای توسعه

 غایت آمال انسان غربی و بزرگترین آرمان­های بشردوستان امروز جهان این 8 آرمان است. امّا کمی تفکّر در مورد اینها آدمی را گرفتار حسّ عجیبی می­کند. بشر به گونه­ای غایات خویش را رسیم کرده­است که گویی تا ابد در این دنیا خواهد ماند. عدم ایمان به معاد و جهان بازپسین در این آرمانها به چشم می­خورد. تمامی این آرمانها به نحوه­ی زندگی مادّی او می­پردازند. همه­ی آنها حاکی از اینست که انسان هزاره­ی سوم به دنبال آرامش است، امّا می­پندارد که این آرامش از ریشه­کن شدن بیماری­ها و پایداری محیط زیست و آموزش همگانی ابتدایی و ... حاصل می­شود. امّا دریغ که راز آشفتگی انسان امروزین اینها نیست. آیا شما هم دنیایی را که متفکّران غربی ترسیم می­کنند، دنیایی که آن 8 آرمان در آن محقّق شده باشد، جهان ایده­آل و غایت آمال بشری می­دانید؟

 دنیای غرب و در رأس آن امریکا ادّعا می­کند که حلقه را می­خواهد تا آرمان­های 8گانه را محقّق کند. به عبارت دیگر فرهنگ امریکایی و غربی خودِ رسیدن به حلقه را هدف قرار داده ولی وقتی عاقلی از ایشان می­پرسد که حلقه را برای چه می­خواهید به آن 8 تا اشاره می­کنند. سازمان ملل، یونسکو، صلیب سرخ و ... نهادهایی هستند که عاقلانه­تر و دلسوزانه­تر به آینده­ی بشر می­نگرند امّا پاسخ­های ایشان هم ریشه در همان فلسفه­ای دارد که سلطه و هژمونی امریکایی ریشه در آن دارد و مکمّل یکدیگرند.

 این آرمانها را مقایسه کنید با 2 آرمان جهانی اسلام مقایسه کنید: 1) یکتاپرستی همه­ی مردم عالم 2) عدالت.

اینجاست که بی­معنایی خدا منهای جهان آشکار می­شود. حلقه ابزاریست برای تقرّب به خدا از دو طریق یکتاپرستی و دادگستری. آری خداوند حلقه را آفرید تا انسان­ها سیاهی­ها و موانع پیش رویشان را از میان بردارند و خدای بزرگ خویش را بهتر بشناسند. خدا حلقه را آفرید تا انسانها در صلح، عدالت، رفاه و وفور نعمت؛ بدون چیزی که مانع راهشان شود مسیر تقرّب به سوی او را بجویند و در صراط مستقیم گام بردارند. خدا حلقه را آفرید تا دیگر تبعیضی در دنیا نباشد، فقری نباشد، ظلمی نباشد، کفری نباشد، جهلی نباشد تا خدا را بهتر و واضح­تر و روشن­تر ببینیم. خدا انسان را آفرید و او را جانشین خویش در زمین کرد و حلقه را به او بخشید تا وظیفه­ی خلیفۀ­اللهی­اش را بهتر انجام دهد؛ تا انسان به مقامی برسد که ندا دهند: «یا ایّتها النّفس المطمئنّه إرجعی إلی ربّک راضیۀ مرضیۀ فادخلی فی عبادی فادخلی جنّتی»

منتظر قسمت سوم باشید:

*اما آیا حلقه باید نابود شود؟

"هیچ کس مقدس نیست" عنوان ِ یکی از مطالب ِ موهن ِ نشریات ِ دانشجویی ِ چند گانه ی ِ دانشگاه ِ پلی تکنیک ِ تهران است که در اردی بهشت 86 منتشر شد. هر چند بعد از آن این نشریات و مدیران آن ها آماج خشم عده ی کثیری از دانشجویان و مورد پیگرد قانونی قوه ی قضاییه ی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفتند اما خاطره ی تلخ آن حرمت شکنی ها هیچ گاه از یاد ها نخواهد رفت.

چه اتفاقی افتاد؟ که عده ای به خود جرئت دادند حریم مقدس امامت و ولایت را مورد بی احترامی قرار دهند. در همان زمان های اول مستقل از برخی شایعات و گمانه زنی ها مشخص بود این کار یک نوع خود کشی سیاسی و در واقع نتیجه ی غرور بی منطق عده ای دانشجو است - لازم به توضیح است هر چند دانشجویان یاغی و لات های پلی تکنیک خیلی ها شان دانشجو نیستند اما در عرف دانشجویان معمولی و تحت تاثیر جو رسانه های شیپور چی موجود دانشجو نامیده می شوند – می شود پرسید این غرور از کجا نشات می گیرد؟

غرور، عوامل متعددی می تواند داشته باشد. مثلا می شود کسی کار خوبی انجام دهد و در اثر آن مغرور شود اما این - چنان که گفته خواهد شد – دور از بحث ماست. در این جا، غرور، زاده ی تحسین بی خودی است البته انگار فقط در این جا این طور است. در کشورمان دانشجو را تا واپسین ظرفیتش باد می کنند! حتی برای او اولویتی معکوس تعریف می کنند و یاد گیری علم و فن آوری را – که اصلی ترین هدف تحصیل است – در رده ی آخر قرار می دهند. و بعد بوووووم که البته صدای این بوووووم ها را خیلی شنیده ایم.

جمعیت دانشجو در کشور ما به شدت رو به تزاید است و این از کیفیت جامعه ی دانشجویان خواهد کاست. حالا این حسنی [دانشجو] که از هزار راه عجیب و غریب، جمعه ای به مکتب آمده است سر در گم است و چون از اول منش علمی نداشته است و یا این که داشته و بعدا آن را از دست می دهد، و یا اصلا منش علمی به دست نمی آورد، مانند یک گلوله ی ِ انرژی ِ سر در گم است. حالا تصور کنید همین دانشجو را می کنند مسئول همه چیز؛ مسئول آزادی، مسئول دموکراسی، مسئول حقوق زنان و ... در حالی که دانشی ندارد. فلسفه را از دنیای سوفی به او یاد می دهند و ادبیات را از توهمات فانتزی و شهوانی آمریکای جنوبی به او می آموزند، چیزهایی که بعدا آن ها را عرفان و معرفت خواهد یافت و با ایمان و شناخت الهی اشتباه خواهد گرفت! در مورد دین هم داستان های توهین آمیز کتاب دنیای تئو را به خوردش می دهند. ذهن او را پر از رباله می کنند و کم کم مقدمات برای بوووووم آماده می شود.

برای دانشجو ها یک تقدس پوشالی درست می کنند - و همین طور برای استاد ها – و آن ها را ناجی می خوانند. شاید از این جا است که "منی چون بپیوست با کردگار شکست اندر آورد و برگشت کار" شاید از این جاست که عده پیدا شوند و بخواهند همه چیز را قداست زدایی کنند در حالی که خود، قداستی دروغین دارند!

دانشجویی که از آن صحبت کردیم هیچ شباهتی به جوان علمی یک جامعه ی متعالی اسلامی ندارد در حالی که ده ها برابر آن مغرور شده است! روز 16 آذر روز این ها نیست. روز سه قطره خون است. روز جوانان آرام و آرمان گرایی است که با چشمانی باز نظر به تکالیف و توانایی های خود دارند. در برابر ظلم می ایستند و برای دفاع از مظلوم رنج می برند. اینان از رنجی که می برند یقینا روزی به گنجی نایل خواهند شد.

برای این حرف های تلخ در روز بزرگ داشت مقامت مرا ببخش! دانشجوی سخت کوش و امیدوار هم وطن، روزت مبارک!

"مصلحت انديشي شمشير دو لبه است! دگم بودن و بي قيدي هركدام اثر وضعي حالتي است نا مطلوب!"
اين كل مطلب قبلي و شاه بيت زندگي همه ماست!
چقدر تا به حال به مصلحت ها فكر كرده ايم و چگونه فكر كرده ايم؟ مصلحت چيست؟ يك ديدگاه رياضي!
من با اين رياضي بر عكس رياضي مطلب قبلي كاملا موافقم و از آن طرفداري مي كنم!
تعريف مساله:
X= كاري كه مي خواهيم انجام دهيم. بزرگي عددش شدت كار را نشان مي دهد و علامتش انجام دادن يا ندادنش را.
An= تاثير پارامتر n ام.
بديهي است كه:

X=A1+A2+A3+…+Am+…+An

مثلا مي خواهم فلان جنس را بخرم (X) بايد ببينم چقدر پول بايد بدهم (A1=-2000) چقدر آن جنس برايم سود دارد (A2=+5000) امتيازي كه به اولويت اين حركت مي دهم (A3=-1000) تاثير اين حركت در جامعه (A4=-10000) و ... و X يك عددي مي شود!

1- جهان ما محدود است و گنجايش "بي نهايت را ندارد".

2- جهان آخرت ذاتش نامتناهي و ابدي است.

3- تاثير هر چيز = مقدار تاثير × طول مدت تاثير

طول مدت تاثير با توجه به گزاره هاي اول و دوم معلوم مي شود اما مقدار تاثير را چگونه بايد بفهميم؟

1- ما هيچ وسيله اي براي شناخت چيستي جهان اخروي نداريم (چيستي نه هستي!)

2- مقدار تاثير را كسي مي داند كه آن جهان را بشناسد

اگر مقدار را ندانيم نامردي است پس بايد بدانيم. بهترين مثلي كه توانستم پيدا كنم اين است! Catalogue !

اينجوري بگويم كه دين دست ما كاتالوگ داده و حتي كار ما را هم راحت تر كرده است و به جاي مقدار تاثير خود تاثير را داده است. من اينگونه تعبير مي كنم: (يادآوري: آخرت نامتناهي است و گنجايش بي نهايت را دارد)
واجب = مثبت بي نهايت
حرام = منفي بي نهايت
مباه = صفر
مستحب = عدد مثبت (بزرگ و كوچك مي شود)
مكروه = عدد منفي (بزرگ و كوچك مي شود)

اگر ما فرآيند رياضي را فرآيندي عقلاني در نظر بگيريم و مصلحت را با تمام پارامتر ها در نظر بگيريم به نظر شخصي من اين بهترين رابطه اي است كه مي توان ميان عقل و دين تعريف كرد.

طبق اين رابطه عمل به تمام دستورات دين (واجب و حرام) عقلاني ترين كار است فقط سطح درك بايد اينقدر باشد كه بداني جهان آخرتي هم هست!

 مدتيست به اين فکر مي کنم،چقدر به زندگي بدون امام عادت کرديم. انتظار هم شده جزو برنامه هاي روتين زندگي،اول هر صبح به اين فکري کنيم که خوب حالا امروز يک دعاي فرجي،عهدي چيزي بخونيم که يادي هم از امام حاضر غايبمان کرده باشيم.حداکثر هر هفته انتظار جمعه اي را مي کشيم نه براي اينکه شايد اين جمعه بيايد شايد، براي اينکه دعاي ندبه اي بخوانيم و براي نبودنش- به قول اين تبليغ هاي صداوسيما 5شنبه شبها- زار زار گريه کنيم.البته اگر دوباره خدا عمري داد و جمعه اي آمد يکسري sms کليشه اي(البته به نوبه خودش بهتر از اينه که بعضي ها مثل من حتي همين کار رو هم نمي کنند)وقتي اخبار 20:30 پنج شنبه شب ها را نگاه مي کنم مي بينم اين هفته هم آقاي نجف زاده آخر اخبار مي گويد:"فردا جمعه است.مولاي من...." گريه ام مي گيرد اما نه براي نبودنش،براي اينکه مي فهمم شنيدن اين جملات آفاي نجف زاده هم شده جزو برنامه هاي روتين زندگي من.

ته دلم را که نگاه  مي کنم مي بينم اصلا اگر از فردا در بين ما حاضر باشد انگار ناراحت مي شوم چون ديگر نمي توانم بعد از صلوات "و عجل فرجهم"ي يا بعد زا نماز دعاي فرجي بخوانم،انگار که در دل مي گويم:"مولاي من برنامه ما رو به هم ريختيا"در واقع ترجيح بر نبودنش است تا بودن.

مني که ارزش او را اينگونه در کردم اگر با اين حال بميرم جز به مرگ جاهليت مردم؟

به نديدنش عادت کرديم،البته او که حاضر است،ما مثل آدمهايي شديم که به چشم بسته راه رفتن عادت کرديم.عينک دودي(از اون کاملا سياهاش!) زديم و به دست به عصاي سفيد راه رفتن عادت کرديم،براي خورشيد دلتنگي مي کنيم در حاليکه مي بينيم اما اگر بخواهيم.باور کنيم خدا ما را کور نيافريده است...

گلي گم کرده ام *مي جويم او را ؟

مقاله­ای که قول داده بودم:

قسمت اوّل

همه­ی شما فیلم­های سه­گانه­ی ارباب حلقه­ها را دیده­اید. حلقه­ای مظهر قدرت است. هرکه آنرا بدست آورد بر عالم حکومت خواهد کرد. همه­ی کسانی که سودای قدرت در سر می­پرورانند، انسان­ها، اربابان سیاهی و متظاهران به سپیدی به دنبال حلقه هستند. قرت حلقه همه را اغوا می­کند. انسان­های عادی را یارای مقابله در برابر وسوسه­ی به دست کردن حلقه نیست. در این میان عقلای جهان راه چاره را در نابود کردن حلقه می­دانند، در کوه آتشفشان...

 داستان، زیبا و سرگرم­کننده است. زیبایی­های بصری فوق­العاده­ی فیلم مثل سایر فیلم­های دیگر هالیوودی قابلیت دنبال کردن سناریو و عمیق شدن در مفاهیم را از بیننده­ی غیر حرفه­ای – مثل خود من - می­گیرد. امّا فیلم­نامه از فیلم­نامه­های پوچ و بی­مفهوم رایج هالیوودی نیست بلکه از داستانی عمیق و پرمفهوم اخذ شده است.

*حلقه نماد چیست؟

حلقه در دست هرکسی باشد توانِ حکومت بر جهان دارد. حلقه مظهر قدرت است. در جهان امروز ما مظاهر قدرت کدامند؟

 در جهان امروز ما علم، سرمایه، تکنولوژی، هژمونی، نظم، توان مدیریتی، نیروی انسانی متخصص، اقتصاد نیرومند، سود ناخالص داخلی، انرژی(هسته­ای، فسیلی و ...)، اسلحه و ... مظاهر اصلی قدرت محسوب می­شوند.

 آری. همه­ی آنچه که پیرامون ماست و خواه­ناخواه همه­ی ما به دنبالش می­گردیم «حلقه» است. امروز مردمان روی زمین به دنبال حلقه می­گردد. کشتارها، خشونت­ها، بی­عدالتی­ها و ... اینها از کجا سرچشمه می­گیرد؟

 حلقه فی نفسه بد نیست. حلقه ابزار است. قدرت ابزاریست در دست عقل آدمی. امّا هدف نیست. این نکته بسیار مهم است. حلقه ابزار است؛ هدف نیست. دقیقاً همین نکته، نقطه­ی ویرانی تمدّن عظیم کنونیست که به طبل میان­تهی می­ماند. سکّان هدایت جهان به دست نفس انسان­هاست نه به دست عقل ایشان، چرا که تنها نفس است که با گرفتن حلقه ارضا می­شود و آرامش می­یابد امّا عقل نه. حلقه مرکب عقل است تا عقلانیت را در اجتماع حاکم کند ولی امان از روزی که بشر خود را به واسطه­ی مشتی ابزارآلات رفاهی برتر از مردمان پیشینش بینگارد و پستی و سقوط روحش را کتمان کند.

منتظر قسمت دوم باشید:

*امّا اگر حلقه ابزار است، ابزار چه کاریست؟

در دفتر طبيبان خرد باب عشق نيست ---------- اي دل به درد خو كن و نام دوا مپرس

عجب روزگاريست!

از سرگشتگي خودم و ديدن سرگشتگي ديگران حيرانم. آيا اين تقدير دوران ما بود؟ آيا ما محكوميم به جامعه اي كه از هر گوشه اش بوي نفسانيت مي آيد؟ اين چه گناهي است كه اين گونه بايد عذابش را تحمل كنيم؟ آيا اين گناه ماست يا امتحاني الهي؟ به هر حال٬ حال و روزمان اين است!

چندي است كه به جاي ظاهر به تحليل حركات سرگرمم٬ نمي دانم٬ شايد حق ندارم به عمق حركات توجه كنم شايد باور هايي كه رفتار از آنها سر مي زند همان حريم افراد باشد! اما اين چند وقت خسته ام كرد ...

چاك خواهم زد اين دلق ريايي چه كنم ------ روح را صحبت نا جنس عذابي است عليم

چشمم را باز كردم! سلام كنم يا نكنم؟ اولين سوالي بود كه مطرح شد!

- او را ديگر نخواهم ديد! چرا سلام كنم؟

- اگر سلام كنم فكر مي كند دارم پاچه خواري مي كنم! چه بهتر بگذار بكنم!

- در فناوري نرم ارزش سرمايه گذاري بلند مدت زياد است! اين سلام امروز ذخيره فردا مي شود!

خسته شدم! چرا اين گونه احساساتمان را در چهارچوب رياضي ريختيم؟ آيا يك انسان جدا از همه متعلقاتش ارزش يك سلام ندارد؟ رياضيات محبت ما را به هم دريغ مي كند! چقدر ارزان بخيل شديم ...

انسان محاسبه گر امروزه عشق را هم با عدد نمايش داد. حتي پا فراتر نهاد اگر عشق سود دهي نداشت٬ اگر ارزش ها به كامش نبودند آنها را در هم كوبيد و كاخي جديد ساخت!

ارزش ها جايشان را به سود دادند و سود بوي پول گرفت و پول بوي گند نفسانيت و مال پرستي را در عالم پخش كرد.

كسي نيست كه به خود اجازه دروغ بدهد اما عقل مادي نياز داشت! ساده ترين راه نگهداشتن كلمه دروغ در ظاهر و عوض كردن باطن بود و وجدان مغلوب شد! مصلحت انديشي را از مقام رفيعش به خاك انداختيم و و براي سخيف ترين نياز هاي مادي ارزش انسانيمان را به خاك و خون كشيديم. هرگز نديديم كه هر دروغ چقدر ارزش ما را كم مي كند و در ازاي اين چه به دست مي آوريم! فقط خاك را ديديم!

مصلحت انديشي شمشير دو لبه است! دگم بودن و بي قيدي هركدام اثر وضعي حالتي است نا مطلوب

رقيبم سرزنش ها كرد كز اين باب رخ بر تاب

چه افتاد اين سر مارا كه خاك در نمي ارزد

چو حافظ در قناعت كوش و از دنياي دون بگذر

كه يك جو منت دو نان دو صد من زر نمي ارزد

خدايا كمكم كن خودم را به ياد بياورم!

يا علي

    این روز ها دم از تخصص زدن مد روز شده، برای مدیران و مقامات کمی تا قسمتی متعهد این باب شده که کمی هم دم از تعهد بزنند تا قضیه بالانس شود. ولی به نظرم کلا در فضای مبهمی که بیش تر از بخار پر است - چیزی در حد همان سونای خودمان - سوت می زنند و این مدلول آن است که در کار و مدیریت مد پرست هستند. مد در واقع چیزی است که آن ها را تا واپسین مرز های لذت ارضا می کند و این مد بیش تر تابع فضای مصرفی و سرمایه داری جامعه است بعلاوه ی تحمیل همکاران مدیری که پیش از این مدیران تازه به مدیریت رسیده، ردای بلند مدیریت را بر تن کرده اند و کلاس مدیریت ایرانی را افتتاح نموده اند.

    جایز نیست بیش از این کلی حرف بزنیم. با مثال هایی ادامه می دهیم. چند هفته پیش که هم سفر دو نفر از نمایندگان مجلس بودم - که البته نامی از آن ها نمی برم و برای جلو گیری از ایجاد هر گونه راهنما و قرینه مبدا و مقصد را نیز نمی گویم - آقای اولی ساعتش را جا گذاشته بود می گفت ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان می ارزیده، می گفت که تازه به نمایندگی مجلس رسیده و پزشکی مجرب است و سرمایه های چنین و چنان و مزارع گسترده دارد می گفت که با شیر خشک مای بوی و سبوس برنج غاز های هفت کیلویی پرورش می دهد و بسیار مشهور است. می گفت که برای فرهنگ و گردشگری اهمیت زیادی قائل است و کمیسیون .... را تاسیس کرده و به کمیسیون ... نقد های زیادی دارد. می گفت از توهماتی که نسبت به گذشته داشت و بیشتر توهمش در این بود که این گذشته باید مفت و مجانی سود رسان حالای ما باشد. می گفت حرف هایی در مورد زائران خانه ی خدا که " ما نباید کسانی را که نماینده ی فرهنگ ما نیستند بفرستیم یک مشت پیر و گدا را" ، بسیار گستاخ بود. باید کسی باشد که به این ها بگوید که شما که سوار بر اسب سرمایه از دیوار کوتاه خانه ی ملت به آن سو پریده اید تحت کدام چارچوب چنین صلاحیتی پیدا کرده اید که تبیین گر فرهنگ ما باشید! سعی کرده بود که ریشی داشته باشد و مشخصاتی شبیه بقیه نماینده ها....

    برسیم به نماینده ی دوم، یک سره داشت پای موبایل قال می کرد. هی می گفت این هواپیما چرا نمی پره؟ بلیط پرواز بعدی را در جیب داشت - حالا فکر می کنم چرا همیشه در هواپیما ها جا هست ولی بلیط پیدا نمی شود - گفت ماشین دیگری بیاید دنبالش برود آن یکی هواپیما را سوار شود، ماشین آمد، مهماندار گفت البته مشکل هواپیمای خودمون حل شده، گفت به ماشین بگویید برود. این جاست که معنی وی آی پی فهمیده می شود. هواپیما پرید. حالا آقای دوم دفتر چه ای را به آقای اول نشان می داد، انگار آلبوم عکس خودش بود، مختصری از فعالیت های .... نماینده ی مردم ... تمام رنگی. یک تیم تبلیغاتی ۲۴ ساعته در استخدام آقا هستند - حالا معلوم می شود چرا توی کارای طراحی و حمالی دیجیتال مدرن پول هست - آقای اول گفت من هم باید یکی از این ها ردیف کنم...

    آقای اول منزلی در بهترین جای مرکز استان داشت، می رفت آن جا - گور پدر حوزه ی انتخابیه - آقای اولی یک آدم فرهیخته و با کلاس بود...

    آقای دومی یک فرهنگی زحمت کش بود

    ما حتما در مرحله ی بعدی انتخابات به این دو نفر رای می دهیم

    کات

امام رضا (ع) می فرماید:

عقل شخص مسلمان کامل نیست مگر به ۱۰ خصلت:

۱) از او امید خیر باشد

۲) از بدیش در امان باشند

۳) خیر اندک دیگری را بسیار شمارد

۴) خیر بسیار خود را اندک شمارد

۵) هرچه حاجت از او خواهند دلتنگ نشود

۶) در عمرش از طلب دانش خسته نشود

۷) فقر در راه خدایش از توانگری محبوبتر باشد

۸) خواری در راه خدایش از عزت با دشمنانش محبوبتر باشد

۹) گمنامی را از پرنامی خواهانتر باشد

۱۰) احدی راننگرد جز اینکه بگوید: «او از من بهتر و پرهیزکارتر است»

آرزوی توفیق عمل به این ۱۰ خصلت و رسیدن به کمال عقل را برای تمام دوستان از خدای بزرگ مسئلت می کنیم.