انقلاب­هاي پسا انقلابي

امام حسن (عليه السلام) در مداين يعني آخرين منطقه اي كه سپاه امام تا آنجا پيشروي كرد، سخنراني كردند و فرمودند:

"هيچ ترديدي ما را از مقابله با اهل شام باز نمي دارد. ما در گذشته به نيروي استقامت، وحدت و تفاهم داخلي شما، با اهل شام مي­جنگيديم، ولي امروز اتحاد و تفاهم از ميان شما رخت بر بسته... . وقتي كه به جنگ صفين روانه مي شديد دين خود را بر منافع دنيا مقدم مي­داشتيد، ولي امروز منافع خود را بر دين خود مقدم مي داريد. ما همان­گونه هستيم كه در گذشته بوديم، ولي شما نسبت به ما آن­گونه كه بوديد وفادار نيستيد. اكنون معاويه به ما پيشنهادي كرده كه بر خلاف عزت و سرافرازي ماست. اگر آماده نبرد و كشته شدن در راه خدا هستيد، صلح او را رد كرده، با تكيه بر شمشيرمان كار او را به خدا مي­گذاريم، اما اگر خواهان عافيت و ماندن هستيد، بايد صلح را بپذيريم"

در اين وقت جمعيت از هر سو با فرياد "ترجيح زندگي"  خواهان صلح شدند.

                            منبع: تاريخ تحليلي صدر اسلام- محمد نصيري – صفحه ٢٢٢

٣۰ سال از انقلاب مي­گذرد و حدود ۴۵ سال از آغاز مبارزات انقلاب. خوب است كه نگاهي به روش هاي پيشبرد اين جريان در اين سال­ها بياندازيم، هرچند كه ديگر نمي خواهيم انقلاب كنيم(!) اما به جدّ معتقدم چاره­اي جز انقلاب­هاي درون­ساختاري براي نزديك­تر شدن به نظام ايده­آل نداريم. بهترين راه هم مقياس كردن انقلاب بزرگ در انقلاب هاي كوچك است زيرا انقلاب ما تنها انقلاب "اسلامي" بود و هست و شاخص ويژه­اش اين بود كه گفتمان ساختار را شكل داد و نه ساختار گفتمان را. (فرق اساسي آن با كودتا و انقلاب­هايي كه بر اثر گرسنگي يا ... شكل مي گيرند)

(به دليل اين­كه اطناب سخن در يك جا موجب خستگي و گنگي مي شود در اين­جا پرده، پرده مي­آيد)

پرده اول: سال­هاي ۴٢ – ٥٧

دوران فعلي ما، مقياس شده اين دوران است. در آن زمان خانه به كلي خراب بود ولي در زمان حاضر خانه سالم است اما تك تك اتاق­هاي خانه خرابند(!). امروز بحث فرهنگي ما نياز به انقلاب دارد، بحث سياسي ما گفتمان اصيل اسلاميش را پيدا نكرده، اقتصاد ما بيشتر از آنكه به خدا و پيغمبر (صلي الله عليه و آله وسلم) مربوط باشد، به الگوي پيشرفت امريكا شبيه است و در تربيت فرزندانمان بيشتر از آنكه به سيره معصومين (عليهم السلام) توجه كنيم، روانشناسان غرب را اسطوره خود ساخته­ايم. هزاران نكته تاسف بار ديگر را هم مي­توان شمرد كه همگي بهتر از من مي­دانيد و يادمان باشد كه اين انقلاب­ها بسيار سخت­تر و طاقت فرسا­تر از انقلاب اصلي خواهند بود. (دليل اين ادعا را در پرده آخر به كمال توضيح مي­دهم)

در آن سال­ها به چند نكته بايد توجه ويژه مي­شد كه مي توان اهمّ آن­ها را اين­گونه بيان كرد:

سال­ها بود كه مظاهر فساد در دربار ايران به فرهنگ تبديل شده بود. ظلم و جور حاكمان كسي را مصون نگذاشته بود، آن روزها هم مثل قرن­هاي گذشته بايد طبق عادت مي­آمدند و مي­رفتند اما همه چيز نهفته در آن فريادهاي امام(ره) بود.

"اي سران اسلام، به داد اسلام برسيد.

اي علماي نجف، به داد اسلام برسيد.

اي علماي قم، به داد اسلام برسيد.

اسلام رفت."

سال­ها بود كه برنامه­ريزي­ها اسلام را از زندگي روزانه ملت حذف مي كردند و اين فرياد، آغازين فرياد مردي بود كه گفت اسلام بايد روش زندگي ما باشد، اسلام براي جاي­جاي زندگي ما برنامه دارد و زندگي ملت و حكومت بايد به دست اسلام داده شود و نه مظاهر اسلام ستيزي. نظريه ولايت فقيه كليت راه حل بود كه مطرح شد. گفتمان كلي مساله شكل گرفته است و مشكل معلوم شده است. اولين قدم در هر بحث مطرح كردن مشكل و كليت راه حل است.

امروزه هم همين است، ساختارهاي درون نظام، كلّ اسلام­شان خلاصه مي­شود در "بسمه تعالي" بالاي نامه­هايشان، هديه دادن مديران به كارمندان در نيمه شعبان و افزايش چشمگير تعطيلات به مناسبت شهادت­ها و ولادت­ها! آيا شما فرياد "وا اسلاما"ي كسي را مي­شنويد؟ گاه­گاهي از گوشه­اي كسي فرياد برمي­آورد ولي تنها پاسخي كه مي­شنود، نگاه­هاي عاقل اندر سفيه است. مشكل تبيين و روشن نشده است، اسلام براي ما شعاري شده است كه يا با آن خودمان را توجيه مي كنيم و يا سپر دفاع از كارهاي اشتباهمان مي كنيم.

مساله ديگري كه در آن سال­ها نبايد مغفول واقع مي­شد و حقيقتا امام خميني (ره) به احسن وجه به آن پرداختند مساله تربيت نيرو بود كه خود داراي طبقاتي است. نخستين مرحله تشكيل هسته ياران اصلي است. بهشتي، خامنه­اي، هاشمي رفسنجاني، مطهّري، مفتّح و كسان ديگري در آن روزها هسته اصلي انقلاب را تشكيل مي­دادند. نيروهاي انقلاب، نيروهاي عادي نيستند. اين افراد نه تنها شاگردي اساتيد را در حوزه مي­كردند بلكه در تابستان­ها كه حوزه­ها تعطيل بودند با مسائل علمي دانشگاهي روز آشنا مي شدند. هر انقلاب نخبگاني مي­خواهد كه بتوانند نگاهي فراتر از نگاه­هاي معمولي داشته باشند. آنها كساني هستند كه قبل از انقلاب بايد به آماده كردن شرايط انقلاب بپردازند و بعد از انقلاب به عينيت بخشيدن به تئوري­ها همّت گمارند كه اگر هركدام از اين توانايي­ها را نداشته باشند، يا انقلابي شكل نمي­گيرد يا پس از شكل­گيري در گذشته خود استحاله مي­شود. مرحله بعد از حلقه ياران، پياده نظام انقلاب است، يعني اينكه بتوان آحاد ملت را با خود همراه كرد و گفتمان را به آنها منتقل كرد. مردم بايد هدف را از امام و رهبر بگيرند و توسط ياران خاص جريان انقلاب هدايت شوند. بازهم نگاهي به اوضاع فعلي مي اندازيم. اساتيدي مثل امام(ره) ، مثل آيت­الله شاه­آبادي كجايند؟ كجايند اساتيدي كه بهشتي­ها، خامنه­اي­ها و مطهري­ها را تربيت كنند؟ اگر ما ديروز يك امام(ره) براي تبيين ساختار كلي اجتماع مي­خواستيم، امروز صدها امام مي­خواهيم كه بگويند ساختار درست فرهنگي چيست؟ سياست چيست؟... همه مي­گويند امام(ره) كه امام بود. باشد. در اين سال­ها چند بهشتي تربيت شدند كه تشكيلات اسلامي بسازند؟ چند مطهري داريم كه كه خطوط مقدم ايدئولوژي اسلامي روز را تبيين كنند؟ كجايند ياران امروز رهبر كه "يار" او باشند و انقلاب­هاي درون­ساختاري را پيش ببرند؟ كجا ياران خاص انقلاب با آن ويژگي ها تربيت مي شوند؟ (حرف­هايي كه در ادامه مي­آيد مربوط به كساني است كه بالقوه مي­توانند يار باشند و از همه آحاد توقّعي اين­چنين نيست) امروزه در حوزه­ها اكثرا عالم جليل­القدر (به معناي اصطلاحي) مي شوند و در همان عالم جليل­القدري مي­آيند و مي­روند. در حوزه ساعت­ها بر روي حكم نجاست تنفس خوك بحث مي­شود و تبيين اقتصاد اسلامي، سياست اسلامي، فرهنگ اسلامي،... به چهارم شخص جمع نامعلوم محوّل شده است! دانشگاه­هايمان هم نور علي نور! آنقدر كسي فكر نمي­كند كه همه بر اثر جريان جامعه به مهندسي مي روند، و حتي فكر كردن ياد نمي گيرند زيرا سرشان يك­بار بلند نمي­كنند تا ببينند اين مسيري كه مي روند به كدامين سوي است. حركت در داخل چهارچوبي كه همه در آن حركت مي­كنند امري واجب­تر از نماز است و در صورت هرگونه تخطّي يا تصميم به تخطّي نخست نصيحتت مي­كنند سپس سري تكان مي­دهند و برايت تاسّف مي­خورند! تنها جايي از دانشگاه كه كمي اسلامي شده اول كتاب­هاي زيراكس است كه نوشته جمهوري "اسلامي" ايران و تقريبا در دانشگاه هيچ نشان ديگري از اسلام نيست، حتي سر كلاس­هاي معارف! آيا دانشگاه­هاي ما با اين فاصله­اي كه از اسلام دارند براي يك حكومت كمونيستي ايده­آل نيستند؟ و اين سوال به سختي مرا آزار مي­دهد كه بر فزض شكل­گيري انقلاب درون­ساختاري، ساختار صحيح را چه كسي تبيين مي كند؟ و يا آن افرادي كه قرار است تبيين كنند، الآن كجا در حال پرورش هستند؟ و يا اصلا استادي مشغول به تربيت ياران خاص است؟

و امروز آن اخطار شهيد مطهري، آن عالم نستوه را مي­فهمم. او دو هفته قبل از شهادتش به شهيد بهشتي گفته بود كه كساني كه مي­فهمند درگير كارهاي اجرايي شده­اند و كسي نيست كه شاگرد تربيت كند.

و ما امروز دو راه داريم، يا چون "اكثر الناس" سرمان را مثل كبك در برف كنيم و شاد و خوشحال زندگي كنيم و يا اينكه با آنچه از اساتيد به جا مانده، خودمان، خودمان را تربيت كنيم كه امري است مشكل به گونه­اي كه خنده­دار به نظر مي­رسد. به عبارتي راه ديگري نداريم!

هرگز به اين جمله امام فكر كرده­ايد؟ "رضا خان قلدر" يا "رضا خان بي­سواد"! رضا خان كه همان رضا شاه شد مظهر قدرت، هيبت و ابهت بود و توسط امام اين­گونه خطاب مي­شد. چرا؟ در زماني كه كسي جرات ندارد كمتر از اعليحضرت آريامهر و از اين قبيل تملقات بگويد مردي لقب بي­سواد را انتخاب مي­كند! القاب هرچند كه بالذات ارزشي ندارند، نه تعريف­ها ارزش كسي را نزد پروردگار بالا مي­برد و نه تكفيرها كسي را نزد قادر متعال به حضيض ذلت مي برد ولي القاب تاثير عجيبي در مبارزه دارند. هنگامي كه شما ميخواهيد در جبهه­اي بجنگي و عده­اي را همراه خود كني، نبايد از حريف بترسي بلكه بايد به راهت ايمان داشته باشي و پيروان تو بايد آنچنان بتوانند به به تو اعتماد كنند كه آنها هم از دشمن نترسند. امام(ره) با تك­تك جمله­هايش كاخ پوشالين هيبت و عظمت سلطنت ايران را در هم مي كوبد و اين اولين قدم براي شنا در جهت خلاف رودخانه است. گاهي روشن كردن يك كبريت براي شكست تاريكي كافيست. اما يادمان نرود كه اين روشنگري هزينه دارد! تبعيد و توهين اولين قدم است. بايد هيبت و عظمت ساختارهاي نم كشيده و پوسيده و پوشالين را شكست و البته نقاط صحيح را تقويت كرد. اين مساله به سادگي كه تصور مي­شود نيست. آيا هرگز اين تجربه را داشته­ايد كه در تاكسي­اي كه آهنگ حرامي گذاشته از راننده بخواهيد كه ضبط را خاموش يا آهنگ را عوض كند؟ فقط در اين شرايط است كه انسان به ياد تساهل و تسامح در اسلام مي­افتد! يا اينكه سر كلاسي استادي به مقدسات شما توهين مي­كند (در بعضي آموزشگاه­هاي زبان معمول است!) تبعيد كه هيچ، ترس از نمره همه را از تذكر دادن منع مي­كند! آري، هر انقلاب مرداني مي­خواهد كه كاخ­هاي پوشالين را به آتش بكشند و به اين كار ايمان داشته باشند زيرا تا وقتي رهبران به راهي كه مي­روند ايمان نداشته باشند، پيروي نخواهند داشت.

در انقلاب­­هايي كه امروز بايد شكل بگيرند، روي چه كساني مي­توان حساب كرد؟ مسئوليني كه وقتي كوچك­ترين انتقادي به آنها مي­كني، مساله مي­شود مساله كلان سيستم، سيستم هم كه مال نظام است، نظام راسش ولي فقيه است، ولي فقيه نائب حضرت صاحب (عجّل الله تعالي فرجه الشريف) و در پايان هم به خدا وصل مي­شود و شانس بياري كه به حكم ارتداد دستگيرت نكنند! بايد اين هيبت را شكست، بايد فرياد زد كه فرهنگ، اقتصاد، سياست، دانشگاه،... همه و همه را بوي تعفّن برداشته است. بايد گفت انقلاب شد كه اسلام بيايد ولي مظلوم­ترين اسلام بود، همه آمدند و او نيامد! بايد پارادايم نم كشيده موجود را شكست و تبعاتش را هم تحمّل كرد. نمي­شود بدون اينكه بخواهيم هزينه بدهيم توقع داشته باشيم كه مسائل حل شود. آري تا وقتي كه با جان و مال به مبارزه با بت­هاي اين زمانه نرويم و ايمان به مسيرمان را با بذل دارايي­هايمان به مشاهده­گران نشان ندهيم، تغيير و بهبود روياي كودكانه­اي است كه فقط كشيدن نقاشي آن را مي­پسنديم.

در پايان شايد اساسي­ترين نكته­اي كه به ذهنم رسيد را مي­گويم كه البته خود امام(ره) آن را به ما تذكر دادند.  شخصي از امام نقل ميكرد كه ايشان بعد از اينكه به ايران بازگشتند روزي گفتند كه پانزده خرداد كه ملت جمع شدند با خود گفتم كه با اين حضور ملت، حكومت شاه نمي تواند با من كاري بكند. پانزده سال براي اين فكر باطل تبعيد شدم تا بدانم كه فقط خداست كه ...

آري فقط خداست، فقط مي­توان به او اميد بست و يادمان باشد كه او قول داده است كه به كساني كه در راهش قيام كنند مسير درست را نشان مي­دهد، شايد مقدمه قيام محقق نشده است كه حال­مان اين­گونه است.

به قول مقام معظم رهبري:

"ما هم بلد نبوديم... بايد اعتراف كنيم كه آن مرد الهي به ما قيام الله را ياد داد و آنجا كه لازم بود براي خدا قيام كنيم، دست ما را گرفت و بلندمان كرد. خدا به او اين قدرت را داده بود. سخن من اين است كه از حالا به بعد هم بايد قيام لله باشد و بايد براي خدا كار كنيم و براي او حرف بزنيم و انتقاد و تعريف و دشمني و دوستي و سكوت كنيم و براي خدا بنويسيم. واقعا آن چيزهايي را كه در انگيزه­هاي خدايي داخل مي­شود، كنار بگذاريد، چون مارا فريب مي دهد. امروز، روزي نيست كه ما ديگر در مقابل نفس خودمان فريب بخوريم."